MOBİLCAR

Rehber

Elektrikli araç şarjı — sıfırdan anlatım

Hiç bilmiyorsan doğru yerdesin. Terim kullanmadan, örneklerle. Önce ne alman gerektiğini söylüyoruz, sonra nedenini anlatıyoruz.

En kısa cevap

Acelen varsa şunu bil

  • Evde şarj için duvara monte, 11 kW bir cihaz çoğu insan için doğru seçimdir. Gece takarsın, sabah doludur.
  • Konektör Type 2 olsun. Türkiye’de satılan araçların hemen hepsi bunu kullanıyor.
  • Apartmandaysan mutlaka yük dengeleme özellikli al — yoksa sigortalar atar.
  • Satın almadan önce bir elektrikçiye tesisatını kontrol ettir. En sık yaşanan sorun budur.
01

Şarj aslında nasıl çalışır?

Aracın bataryasını bir kova, şarj cihazını da musluk gibi düşün.

kWh = kovanın büyüklüğü. Aracının bataryası 60 kWh ise, kovan 60 litreliktir diyelim.

kW = musluğun kalınlığı. 11 kW’lık musluk, 60 litrelik kovayı yaklaşık 6 saatte doldurur.

Önemli detay: araç da bir üst sınır koyar. Aracın en fazla 11 kW kabul ediyorsa, 22 kW’lık cihaz yine 11 kW verir. Musluğu kalınlaştırsan da kovanın ağzı dar kalır. Bu yüzden cihaz seçerken önce aracının kabul ettiği gücü öğren.

02

AC mi, DC mi?

İkisi farklı iş için. Kısaca: AC evde, DC yolda.

AC (normal şarj)DC (hızlı şarj)
NeredeEv, işyeri, otoparkYol üstü istasyonlar
Süre3–10 saat30–60 dakika
MaliyetUcuz (ev tarifesi)Pahalı
Batarya ömrüDaha nazikSürekli kullanımı önerilmez

Günlük hayatta: şarjının %90’ını evde AC ile yaparsın. DC’yi sadece uzun yolda kullanırsın.

03

Kaç kW almalıyım?

Durumunu seç, karşısındakini al. Karmaşık hesap yapmana gerek yok.

Ne kadar sürede dolar?

Orta boy bir batarya (~60 kWh) için yaklaşık süreler:

Cihaz gücüSüreNot
2,3 kW (normal ev prizi)24 saat +Sadece acil durum
7,4 kW (tek faz)8–10 saatBir gecede dolar
11 kW (üç faz)5–6 saatEn yaygın tercih
22 kW (üç faz)3 saatAracın destekliyorsa
50 kW + (DC)40–60 dakikaYol üstü istasyonlar
Kendi aracın için hesapla
04

Tek faz mı, üç faz mı?

“Faz”, evine gelen elektrik hattı sayısıdır. Tek faz bir hat, üç faz üç hat demek — üç hat üç kat güç taşır.

Tek faz (monofaze)

Çoğu dairede bu vardır. En fazla 7,4 kW alırsın. Gecede dolmak için yeterlidir.

Üç faz (trifaze)

Müstakil ev ve işyerlerinde yaygın. 11 kW ve 22 kW için şart.

Nasıl öğrenirim? Sigorta kutuna bak: ana şalterin üzerinde tek bir kalın kol varsa büyük ihtimalle tek faz, yan yana üç kol varsa üç fazdır. Emin olmak için elektrik faturandaki abone bilgisine bakabilir ya da bir elektrikçiye 2 dakikada sordurabilirsin.
05

Hangi konektör?

Konektör, kablonun araca giren ucudur. Telefon şarj başlığı gibi — modeli tutmalı.

Type 2

Evdeki ve otoparktaki normal şarj

Türkiye’de satılan hemen her elektrikli araç

CCS2

Yol üstü hızlı şarj (DC)

Yeni araçların neredeyse tamamı

CHAdeMO

Eski hızlı şarj istasyonları

Eski Nissan Leaf gibi birkaç model

Schuko

Evdeki normal priz

Taşınabilir cihazlarla, sadece acil durumda

Kısaca: Type 2 alırsan yanılmazsın.

06

Kurulumdan önce kontrol listesi

  1. 1Aracının kabul ettiği en yüksek AC gücünü öğren (ruhsatta veya kullanım kılavuzunda yazar).
  2. 2Evine tek faz mı üç faz mı geldiğini öğren.
  3. 3Sigorta kutusu ile aracın park ettiği yer arasındaki mesafeyi ölç — kablo maliyeti buna göre değişir.
  4. 4Apartmandaysan yönetimden yazılı izin al.
  5. 5Bir elektrikçiye tesisatı ve kaçak akım rölesini kontrol ettir.
  6. 6Cihazın dışarıda duracaksa IP koruma sınıfına bak (en az IP54).
07

Özellikler ne işe yarar?

Ürün sayfalarında gördüğün kısaltmaların gündelik karşılığı:

OCPP

Cihazın şarj ağlarına ve yönetim yazılımlarına bağlanabilmesi.

Sana lazım mı? İşyeri/AVM gibi ücretlendirme yapacaksan gerekli. Evde şart değil.

RFID kart

Kartı okutmadan cihaz çalışmaz.

Sana lazım mı? Ortak otoparkta başkası senin elektriğini kullanmasın diye.

Mobil uygulama

Telefondan başlat, durdur, saat kur, tüketimi gör.

Sana lazım mı? Gece ucuz tarifede otomatik şarj için çok işine yarar.

Yük dengeleme

Evin toplam elektriğini izleyip şarjı otomatik kısar.

Sana lazım mı? Sigorta attırmamak için. Apartmanda neredeyse zorunlu.

08

Sık yapılan hatalar

  • Aracın kabul etmediği güçte cihaz almak. 22 kW cihaz, 11 kW kabul eden araca 11 kW verir — fazladan ödediğin para boşa gider.
  • Tesisatı kontrol ettirmeden sipariş vermek. Cihaz gelir, kablo yetmez, iş uzar.
  • Normal uzatma kablosu veya çoklu priz kullanmak. Isınır, yangın riski yaratır.
  • Apartmanda yönetimden yazılı izin almadan kurulum yaptırmak.
  • Yük dengeleme olmayan cihazı ortak hatta bağlamak — herkesin sigortası atar.
09

Sözlük

kW (kilovat)
Şarjın hızı. Musluğun kalınlığı gibi düşün — ne kadar büyükse o kadar hızlı doldurur.
kWh (kilovatsaat)
Bataryanın büyüklüğü. Kovanın hacmi. 60 kWh batarya, 11 kW cihazla ~6 saatte dolar.
AC
Evine gelen normal elektrik. Yavaş ama her yerde var.
DC
İstasyonun doğrudan bataryaya verdiği elektrik. Çok hızlı, evde bulunmaz.
Wallbox
Duvara monte edilen ev tipi şarj cihazı.
Faz
Evine gelen elektrik hattı sayısı. Tek faz = 1 hat, üç faz = 3 hat, daha güçlü.
On-board charger
Aracın içindeki dönüştürücü. Aracın AC’de kabul edebileceği en yüksek gücü bu belirler.

Hâlâ emin değil misin?

Aracının marka ve modelini seç, sana uygun cihazları biz listeleyelim. Ya da aklındaki soruyu sor — dürüstçe cevaplayalım.

AC vs DC

AC (alternatif akım) ev / işyeri şarjıdır; araç içindeki onboard charger üzerinden yapılır. Tipik güçler 3.7 / 7.4 / 11 / 22 kW.

DC (doğru akım) hızlı şarjdır; istasyon doğrudan batarya ile konuşur. 50–360 kW aralığında çalışır.

Konektör tipleri

  • Type 2 (Mennekes): Avrupa'da AC standardı.
  • CCS2: Type 2 + iki DC pini. Türkiye'de DC için yaygın.
  • CHAdeMO: Daha eski Japon DC standardı.

Faz ve güç

3 fazlı tesisat varsa 11 kW veya 22 kW kullanabilirsiniz. Tek fazda maksimum 7.4 kW.